چند تن از همراهان خود به ملاقات شاه ميرود و پس از گفتگوهاى بسيار اجازه مرخصى ميگيرند . فتحعليشاه در كمال تأثر به آنان اجازهء بازگشت مىدهد . ژنرال گاردان پس از ملاقات با شاه به ميرزا شفيع مىنويسد : « بنابر آنچه از شرفيابى به‌حضور اعليحضرت استنباط كرد لازم مىدانم كه براى رعايت احترام پادشاه معظم و ملت عظيم الشان خود به استحضار عالى برسانم كه اگر از طرف دولت ايران به انگليسها اجازهء ورود به اين مملكت داده شود خود را به ترك طهران مجبور خواهم ديد . گاردان » . « 1 » بنابراين در روز 13 فوريه 1809 ( 28 ذى الحجه 1223 ه ق ) فرداى همان روزى كه گاردان با شاه ملاقات مىكند گاردان در ساعت 11 و ربع صبح با همراهانش از تهران عازم تبريز مىشوند و نيز پس از دو ماه توقف در تبريز ، در تاريخ 17 آوريل 1809 مطابق با دوم ربيع الاول 1224 ه . ق تبريز را ترك مىگويند و از طريق كشور عثمانى خاك ايران را ترك مىكنند . از مطالعه اين فصل روشن مىشود كه جنرال گاردان بنابه صلاح ديد خود ايران را ترك مىكند نه بااطلاع و نظر امپراطور كشور خود . مطالب ديگرى در اين مورد ميتوان از نامه‌هاى دو تن از بازماندگان هيئت گاردان كه يكى از آنان در تهران و يكى در تفليس به انجام وظيفه مشغول بوده‌اند بدين قسمت افزود اما چون نتيجه كار معلوم است . مىپردازيم به قسمت بعدى و يادآور مىشويم كه توجه به نوشته پيش نشان ميدهد كه در هر مواردى اتكا به ديگران داشتن ، خلاف عقل است . چرا كه فتحعليشاه و عباس ميرزا با اتكا به كمك ناپلئون ، دست از فعاليتهاى خود كشيدند و نمىبايد بشود آنچه شد . اينك برويم برسر نقش كارگذاران دولت بريتانيا در جنگ اول ايران و روس . روابط انگليس با ايران در جنگ اول ايران و روس . در پيش خوانديم كه بنابه حسنه شدن روابط امپراطوران فرانسه و روس ، دولت فرانسه از موارد عهدنامهء فين‌كن‌اشتاين سرپيچيد ، و به‌علت گرفتارى در اروپا تاحدى خيال حمله به هندوستان را بدست فراموشى سپرد . فرستادهء او جنرال گاردان با تلاش بسيار نتوانست معاهدهء صلحى ميان ايران و روسيه برقرار سازد . عدم موفقيت گاردان در اين مورد چند چيز است . اول نداشتن اختيار تام از طرف ناپلئون . دوم كندى وسيله سفر كه هر گاه نامه‌اى به فرانسه مىنوشت قريب 7 - 8 ماه طول مىكشيد تا جواب آن ميرسيد . نكتهء ديگر موقعيت خود فرانسه در اروپا و فرصت‌طلبى روسيان در آن موقعيت ، ازاين‌رو در هنگامى كه فرماندهء سپاه روس در نزديكى ايروان حمله به قواى ايران را شروع كرد ، گاردان باكهال بىشرمى و وقاحت و بر خلاف معاهده‌اى كه با كشور ما داشت ، افسران تحت فرماندهى خود را كه در قواى عباس ميرزا به خدمت مشغول بودند به تهران فراخواند و پس از چندى عازم تبريز و از تبريز عازم فرانسه شد . بدنبال خروج گاردان از تهران ، بار ديگر دامنهء فعاليت دولت بريتانيا در تهران آغاز گرديد كه دورنمائى از

--> ( 1 ) - همان كتاب ص 132 .